Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, co kryje się głęboko pod naszymi stopami? Okazuje się, że naukowcy właśnie odkryli coś, co całkowicie burzy dotychczasowe wyobrażenia o budowie naszej planety. Dwa kolosalne obiekty, wielokrotnie przewyższające wysokość Mount Everestu, tkwią ukryte w jądrze Ziemi od setek milionów lat. Ich istnienie i niezwykłe właściwości zmuszają nas do ponownego przyjrzenia się dynamice, która kształtuje naszą planetę. To odkrycie jest kluczowe, jeśli chcesz zrozumieć, jak faktycznie działa Ziemia.
Co kryje się w niedostępnych głębinach?
Wyobraź sobie dwie gigantyczne struktury, porównywalne rozmiarami do kontynentów, które znajdują się na głębokości około 2000 kilometrów pod powierzchnią Ziemi. Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie, analizując dane z badań sejsmicznych, odkryli te fascynujące formacje, nazwane "wyspami". Badania opublikowane w prestiżowym magazynie Nature sugerują, że obiekty te są znacznie gorętsze od otaczającej je materii płaszcza Ziemi.
Niezwykłe właściwości "kontynentów" pod powierzchnią
Pierwsze sygnały o istnieniu tych anomalii pojawiły się już pod koniec XX wieku, kiedy naukowcy badali, w jaki sposób fale sejsmiczne rozchodzą się wewnątrz planety po potężnych trzęsieniach ziemi. Zrozumienie tych fal pozwala nam "widzieć" wnętrze Ziemi, podobnie jak lekarz wykorzystuje USG. Okazało się, że w pewnych miejscach fale poruszały się znacznie wolniej. Te obszary nazwano Large Low Seismic Velocity Provinces (LLSVPs).
- Ich wysokość sięga około 1000 kilometrów – to ponad 100 razy więcej niż Mount Everest!
- Jedna z nich znajduje się pod Afryką, druga pod Oceanem Spokojnym.
- Są one wyraźnie gorętsze od otaczającego je płaszcza.
"Cmentarzyska" płyt tektonicznych
Wokół tych tajemniczych "wysp" naukowcy zidentyfikowali również tzw. "cmentarzyska" płyt tektonicznych. Są to zimne strefy, gdzie dawne fragmenty skorupy ziemskiej, które zapadły się w głąb Ziemi w procesie subdukcji, gromadzą się i stygają przez miliony lat. Te schłodzone płyty znacznie różnią się temperaturą od gorących struktur LLSVPs.
Dlaczego fale sejsmiczne zachowują się inaczej?
Tradycyjne rozumienie zakładało, że gorętsza materia powinna mniej blokować fale sejsmiczne. Jednak nowe badania wykazały coś zupełnie przeciwnego. Analizując nie tylko prędkość fal, ale także stopień ich tłumienia (czyli utraty energii), naukowcy odkryli, że fale niemal bez strat przechodzą przez gorące LLSVPs, podczas gdy w zimnych "cmentarzyskach" płyt energii tracą znacznie więcej.
Co stoi za tym zjawiskiem? Kluczem mogą być rozmiary ziaren minerałów wewnątrz tych struktur. W zimnych płytach minerały mają drobne ziarna, które powodują utratę energii fal na ich granicach. W gorących "wyspach" ziarna są najprawdopodobniej znacznie większe, co pozwala falom przechodzić przez nie bez przeszkód.
Praktyczne zastosowanie: Zrozumienie dynamiki naszej planety
To odkrycie ma ogromne znaczenie dla naszego rozumienia ewolucji Ziemi. Płaszcz ziemski, poprzez swoje ruchy konwekcyjne, wpływa na procesy zachodzące na powierzchni – od powstawania gór po erupcje wulkanów. Uważa się, że tzw. pióropusze płaszczowe (gorące strumienie materii z głębin), które często prowadzą do potężnej aktywności wulkanicznej (jak na Hawajach), mają swoje źródło właśnie na brzegach tych struktur.
Jak badane są niedostępne głębiny?
Naukowcy wykorzystują dane z globalnych sieci sejsmometrów, które od lat 70. XX wieku zbierają precyzyjne zapisy trzęsień ziemi. Nawet trzęsienia z głębokich regionów, które nie wywołują zniszczeń na powierzchni (jak potężne trzęsienie w Boliwii w 1994 roku na głębokości 650 km), dostarczają bezcennych informacji o budowie Ziemi. Analiza fal z tych wydarzeń pozwala nam wciąż odkrywać nowe tajemnice.
Dalsze badania nad tymi gigantycznymi "wyspami" pomogą nam lepiej zrozumieć, jak działa podziemny "silnik" naszej planety i jak bezpośrednio wpływa na nasze życie na powierzchni.
Jakie inne, nieodkryte jeszcze struktury mogą kryć się w głębinach Ziemi?
